Nog zelden zitten mensen voor dertig jaar vastgeroest op één plek, in één functie, in één bedrijf. Ervaring opdoen en in ontwikkeling blijven, zijn de kreten van deze tijd. Ondanks de slechte economische situatie worden de grenzen op de arbeidsmarkt steeds meer verlegd naar vrije, losse vormen van werk. De vaste aanstelling, de 40-urige werkweek en de 'negen-tot-vijf baan' zijn niet meer altijd vanzelfsprekend voor zowel werkgevers als werknemers. Flexwerk is een veel voorkomend verschijnsel en speelt in op de behoeften van de moderne werknemer.

'Flexibilisering van arbeid' klinkt modern, maar het idee is eigenlijk al heel oud. Altijd al hebben werkgevers geprobeerd de arbeidskrachten in hun dienst zo efficiënt mogelijk in te zetten. Vroeger werd het begrip 'flexibilisering' niet gebruikt en werd beredeneerd vanuit het belang van de werkgever. Vandaag de dag wordt veel meer rekening gehouden met signalen vanuit de arbeidsmarkt en wordt ingespeeld op de zogenaamde 'individualisering' van de maatschappij. Bij individualisering staat het individu centraal en wil meer vrijheid en keuzemogelijkheden. Men is zelf verantwoordelijk voor doen en laten. Bovendien kan iemand zelf bepalen wat voor hem/haar het beste is. Dit gedrag en of deze houding blijkt bijvoorbeeld ook uit het koopgedrag van mensen. Veel producten zijn daarom 'tailor-made' (op de klant toegesneden). Met 'flexwerk' heeft deze trend ook op het gebied van arbeid zijn intrede gedaan.

Het verlangen naar grotere individuele vrijheid op gebied van werk verschillende achtergronden. Een groot deel van de tijdelijke werkers wil slechts een bepaalde periode werken om geld te verdienen of ter overbrugging tot de aanvang van een opleiding. Anderen kiezen voor tijdelijk werk om ervaring op te doen in verschillende werksituaties of om na een periode van (gedwongen) niet-werken weer in het arbeidsproces ingeschakeld te willen worden. Dit zijn bijvoorbeeld vrouwen, die als de kinderen oud genoeg zijn, weer willen werken. Ook kiezen steeds meer mensen uit principe voor tijdelijk werk, omdat dat hun meer uitdagingen biedt dan een vaste baan. Daarnaast bestaat de behoefte van de werknemer om zorgtaken en of andere verplichtingen beter met het werk te kunnen combineren..

Omdat zowel werkgever als werknemer eisen stellen ten opzichte van arbeid bestaat er altijd een spanning tussen individualisering en flexibilisering. De mate van spanning hangt af van het belang dat werkgever en werknemer aan individualisering en flexibilisering hechten. Hierbij spelen wederzijdse verwachtingen een grote rol. De werkgever kan ervoor kiezen om flexwerken mogelijk te maken binnen een organisatie, maar moet overtuigd zijn van de voordelen. Dan pas zal de kwaliteit van flexbanen stijgen en zal flexwerk in hogere functies doordringen. De werknemer moet het daarentegen willen en het nut ervan zien. Hoe meer mensen zullen gaan flexwerken, hoe hoger de beleidsmatige druk binnen het bedrijfsleven en de overheid om flexarbeid op te waarderen.

Indien de belangen van werkgever en werknemer met betrekking tot individualisering en flexibilisering met elkaar in overeenstemming kunnen worden gebracht, kan er sprake zijn van een win-win situatie. Voor de werkgever is het dan wel voorwaarde dat de continuïteit van de werkzaamheden wordt gewaarborgd. In geval van deeltijdwerk kan het gebeuren dat dit niet het geval is. Bijvoorbeeld als een medewerker drie dagen werkt en de overige twee dagen niet bereikbaar is voor vragen van klanten of collega's. Dit zou onvoldoende informatieoverdracht aan collega's of een tekort aan klantgerichtheid in het algemeen tot gevolg kunnen hebben.

Gezien de behoefte van de werknemer aan individualisering biedt flexibilisering voordelen (bijv. flexibele arbeidstijden). Organisaties moeten hun werkzaamheden dan wel zodanig inrichten dat flexwerken in de praktijk mogelijk is en dat flexwerkers door het management als volwaardige medewerkers worden gezien. Mits aan deze voorwaarden is voldaan is er sprake is van een 'gezonde' spanning tussen individualisering en flexibilisering en kan jouw streven naar individuele vrijheid worden verenigd met je werk!

Door:

De auteur is afgestudeerd Personeelswetenschapper aan de Universiteit van Tilburg (voorhen KUB). Hiervoor heeft hij aan de Hogeschool van Utrecht Communicatiemanagement gestudeerd. Hij wil zich in de toekomst gaan specialiseren op het communicatiegedeelte binnen Human Resource Management.