Verrommeling
Verrommeling is vaak een sluipend proces, een onbedoeld gevolg van het nastreven van verschillende belangen in plaats van het resultaat van een vooropgezet plan. VROM wil de komende jaren verdere verrommeling van Nederland tegengaan. Dit staat te lezen op de website van ministerie van VROM. Opvallend is dat er diverse oorzaken worden genoemd voor verrommeling maar dat er niet gesproken wordt over verrommeling door buitenreclame of door overvloedige bewegwijzering. Toch zijn dit ook wel degelijk veroorzakers van verrommeling.

Huisvlijt langs de snelweg
Iedereen kent ze wel, de aankondigingborden voor een jaarlijkse rommelmarkt, schuurfeest of trekkertrek. Aankondigingen door enthousiaste vrijwilligers met grote letters geverfd op een bij elkaar geraapte verzameling oude planken en vervolgens prominent geplaatst langs invalswegen of in een weiland langs de snelweg. Het formaat en veelal de amateuristische uitstraling komen de beeldkwaliteit niet ten goede.

Op de A15 richting Arnhem is ter hoogte van Tiel in de weilanden langs de snelweg een ware wildgroei ontstaan van aankondigingborden. Er zijn niet alleen meer amateuristische borden voor stichtingen en verenigingen te zien, maar ook professionele reclameborden voor attracties en bedrijven. Het zou hier op zijn plaats zijn als de provincies en de lokale overheden de handen in één slaan om deze wildgroei aan te pakken.

Bedrijventerreinen als reclame object
Een andere vorm van verrommeling is het overmatig gebruik van schreeuwerige reclameborden op en rond bedrijventerreinen. Dit is voornamelijk het geval op oudere bedrijventerreinen. De bedrijven van het eerste uur trekken weg naar nieuwe locaties en vaak grotere panden. Oudere bedrijventerreinen trekken vervolgens veelal autohandelaren, matrassengiganten of antiekparadijzen. Om klanten te trekken worden in grote mate, voor de deur, showmodellen tentoongesteld en alle mogelijke vormen van weinig subtiele reclame-uitingen ingezet.

Over de bebouwing schrijft VROM het volgende: het open landschap wordt verdrongen door 'bedrijfsdozen', kassen, windmolens, autosloperijen, zendmasten, motorcrossterreinen, campings, boomkwekerijen et cetera. Planologen spreken van de toename van 'willekeurige nieuwe functies rond verouderde agrarische bebouwing'. Het ogenschijnlijk lukraak toestaan van dergelijke bebouwing (met name langs snelwegen - zogeheten corridorvorming - en in stadsranden) is vaak het gevolg van een keuze voor de gemakkelijke oplossing, te weinig creativiteit en gebrek aan coördinatie.

Als we de nieuwbouw buiten beschouwing laten denk ik dat we niet kunnen spreken over te weinig creativiteit. De ondernemers die zich vestigen in bijvoorbeeld panden op bestaande – verouderde – bedrijventerreinen zijn juist heel creatief getuige de vele reclame-uitingen op en om hun bedrijfspanden. Het is inderdaad eerder een gebrek aan coördinatie maar meer nog van beleid en de handhaving daarvan. Gemeenten en provincie moeten gezamenlijk een beleid ontwikkelen om verpaupering op oudere bedrijventerreinen tegen te gaan. Een grondige opknapbeurt en een duidelijk reclamebeleid komen de beeldkwaliteit te goede.

Verkeersborden en bewegwijzering
Niet direct het eerste waar je bij verrommeling aan denkt, maar ook verkeersborden en bewegwijzering dragen bij aan een verrommeling van de buitenruimte. Verkeersborden worden geplaatst aan de hand van het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer (BABW) van 26 juli 1990 (bron: nl.wikipedia.org/wiki/Verkeersbord). Geen problemen zou je denken, toch ontstaan er door de jaren heen locaties waar een wirwar aan borden wordt geplaatst, of worden door vernieuwing van verkeersborden, borden dubbel op vrijwel dezelde locatie geplaatst. Een mooie voorbeeld hiervan was tot enkele maanden terug in Rotterdam te zien, binnen twee meter achter elkaar twee borden ‘autoweg’, u weet wel het blauwe bord met de witte auto erop. Deze twee borden hebben hier jaren gestaan, de één (de oudste van de twee) toonde een witte auto met ronde lampen, de andere een witte auto met vierkanten lampen. Een ander mooi voorbeeld was recent te zien in één van de landelijke ochtendbladen, het begin van een winkelstraat met zoveel ge- en verboden dat er een ware muur van (verkeers)borden was ontstaan. Een hoeveelheid informatie waar je echt even de tijd voor moest nemen om te lezen wat er allemaal wel en niet mocht en wat ook nog tegenstrijdigheden bevatte.

Het is goed dat VROM de strijd tegen de verrommeling aangaat, maar de visie is teveel gericht op bebouwing. Duidelijke richtlijnen voor een gedegen reclamebeleid waar de ondernemer de kans krijgt zich te profileren maar waarmee overdaad en wildgroei worden ondervangen en een kritische blik op verkeersborden en bewegwijzering dragen bij aan een bredere aanpak van de verrommeling. Samenspraak tussen ministeries, provincies en gemeenten is daarbij wel een voorwaarde om te komen tot een helder kader waarbinnen alle betrokken partijen de verrommeling tegen kunnen gaan.

Door:

De auteur, Mark van Rikxoort, is eigenaar van adviesbureau RED met als specialisme Outdoor Branding. Hij adviseert gemeenten, bedrijven en evenementenorganisatoren over het optimaal inzetten van buitenreclame. Gemeenten adviseert hij bij het schrijven en handhaven van (buiten) reclamebeleid. Eerder was hij verantwoordelijk voor marketing & events bij een vlaggenproducent, waaronder de aankleding van evenementen als het North Sea Jazz Festival en de Volvo Ocean Race.