Merkbekendheid, A-merk, sterk merk.
Het zijn maar een paar voorbeelden van het gebruik van merken
in de dagelijkse taal. Merken zijn noodzakelijk om producten
of diensten van elkaar te onderscheiden, ook hebben ze vaak
een belangrijke expressieve en zelfs emotionele waarde. Binnen
marketing en reclame speelt het merk een grote rol. Merken helpen
de consument bij het kopen van het product van zijn keuze: bijvoorbeeld
omdat hij weet dat het merk waar zijn voorkeur naar uitgaat
van een bepaalde kwaliteit is. Het creëren van een zogenaamd sterk merk is voor een ondernemer dan ook van essentieel belang. In dit artikel van Communicatiecoach.com een introductie in de wereld van de merken.
Wat is een merk?
De Benelux-Merkenwet zegt dat als merk kunnen worden beschouwd
alle grafisch af te beelden tekens die in staat zijn de waren
of diensten van een onderneming te onderscheiden. Met andere
woorden: een merk is een teken, bedoeld om de producten en
diensten van elkaar te onderscheiden. Een merk kan een een
woord zijn, een logo, een symbool, een kleur, een vorm of
een combinatie hiervan.
Een merk moet onderscheidend zijn om verwarring bij het publiek
te voorkomen, want bij het zien van het teken weet de consument
of klant dat het product of de dienst afkomstig is van één
onderneming. Een merk moet het publiek houvast geven in het
overweldigende keuze-aanbod van producten en diensten.
Wat is geen merk? Niet ieder woord of beeld mag als merk
worden beschouwd en worden vastgelegd. Hieronder enkele voorbeelden
waar geen sprake is van een merk, volgens het Benelux Merkenbureau:
Het gedeponeerde teken mist ieder onderscheidend vermogen:
het is te generiek. Denk hierbij aan 'auto' of 'vakantiereizen'.
Dit zijn louter beschrijvende benamingen of aanduidingen
van het product of de dienst die niet als merk kunnen worden
geregistreerd. Het publiek zal deze tekens niet als merk
herkennen maar als een aanduiding van het soort product
of dienst. Men mag trouwens andere ondernemers niet beletten
deze termen te gebruiken voor soortgelijke producten of
diensten;
Het gedeponeerde teken is in strijd met de goede zeden
of de openbare orde;
Het gedeponeerde teken is misleidend voor het publiek.
Bijvoorbeeld de afbeelding van een koe voor plantaardige
margarine.
Waar moet een goed merk aan voldoen?
Een goede merknaam moet aan drie voorwaarden voldoen: hij
moet onderscheidend vermogen hebben, praktisch herkenbaar
zijn en associatieve kracht hebben.
Voorwaarde 1: Onderscheidend vermogen
Als je een sterk merk wil creëren, moet je je onderscheiden
van de concurrent. Vaak wordt er echter gekozen voor product-
of dienstbeschrijvende namen, zoals Hotelbon. Deze namen kun
je gewoon gebruiken, maar zijn juridisch niet te beschermen
omdat ze te weinig onderscheidend zijn. Het Benelux Merkenbureau
zal ze daarom niet registreren. Tegenover beschrijvende namen
staan fantasienamen, die geen enkele relatie tot de productsoort
hebben, zoals de margarine Lätta. Ook eigen namen, zoals Blokker
vallen in deze categorie. Fantasienamen zijn vaak goed te
beschermen, maar voor de introductie is een enorme campagne
nodig, omdat de klant niet direct door heeft waar het over
gaat. In het algemeen kan gesteld worden dat je goed zit als
je een naam kiest met een element dat gerelateerd is aan het
product dat je verkoopt én een fantasie-element, dat de naam
origineel en karaktervol maakt.
Voorwaarde 2: praktisch herkenbaar
Jouw (potentiële) klanten moeten de merknaam kunnen herkennen
en uitspreken. Ga je over de grens met je product of dienst,
dan moet je rekening houden met de uitspreekbaarheid van namen
en de betekenis. De Rabobank zal het in Spaanssprekende landen
moeilijk hebben, want rabo betekent in het Spaans 'boef'.
Het is absoluut een voordeel als jouw merk naast tekst uit
een afbeelding bestaat. Niet alleen voor de herkenbaarheid,
maar ook voor de juridische bescherming.
Voorwaarde 3: associatieve krachten
Een merk kan een functionele, emotionele of mythische waarde
hebben. Dit wil zeggen de waarde die bepaalt welke associatie
de merknaam moet oproepen. Zo vereisen luiers en wasmiddelen
een functionele merknaam, die duidelijk maakt dat het product
goed beschermt of schoon wast. Een product als cola raakt
de persoonlijke levensstijl van de gebruiker en moet daarom
een merknaam hebben met emotionele waarde.
Valkuilen bij het kiezen van namen
Waar kun je de mist mee ingaan bij het kiezen van een merknaam?
Hippe woorden. Woorden die nu modern zijn, kunnen over
5 jaar hopeloos verouderd zijn. Kies dus een tijdloze naam
en vermijdt woorden als 'factory' en 'company'.
Voornamen. Gebruik liever geen voornaam als merknaam,
omdat mensen hier vaak verschillende associaties bij hebben.
Als jij een Joop kent waar je een hekel aan hebt, dan zul
je kledingmerk en parfumlijn Joop! anders beoordelen als
iemand die geen nare associatie bij de naam Joop heeft.
Afkortingen. Deze zijn vaak ongeschikt, omdat ze weinig
zeggen (er hangt geen waarde aan) en moeilijk te onthouden
zijn.
Soorten merken Iedereen kent wel een aantal
soorten merken. Denk aan A-merk of paraplumerk. Maar wat betekenen
ze nu precies?
A-merk
Een
merk dat zich kenmerkt door een constant en hoog prijs-
en kwaleitsniveau. Denk aan Sony en Audi.
eigen
merk
Verzamelnaam
voor een door een wederverkoper gevoerd merk.
Mytisch
merk
Een
merk waar een mystiek van uitgaat.
Ongedifferentieerd
merk
Een
merknaam die wordt gegeven aan een pakket van artikelen
die op geen enkele wijze samenhang vertonen.
Monomerk
Het
hebben van een eigen individuele en unieke merknaam voor
elk afzonderlijk product.
Schaduwmerk
Een C-merk.
Signaalmerk
Een
merknaam met als eerste functie de benoembaarheid en herkenbaarheid.
Vechtmerk
Een
merk dat geen status ontleent aan een bepaalde prijs-kwaliteitsverhouding
zoals bijvoorbeeld het A-merk.
Vormmerk
Een
merkartikel waarvan het ontwerp wettelijk wordt beschermd.
Wit
merk
Product
of dienst met een sobere verpakking.
Wit-geelmerk
Een
merk met bepaalde eigenschappen van een wit merk (sober)
en van een huismerk (bepaalde prijs-kwaliteitverhouding).
Paddestoelmerk
of paraplumerk
Dezelfde
merknaam voor alle artikelen uit het assortiment van de
aanbieder, zoals Phillips (audio, mobiele telefoons, zonnebanken,
webcams) en Honda (auto's, motors, grasmaaiers).
Beschermen van een merk
Als je een merk wilt beschermen, dan moet je daarvoor bij
het Benelux Merkenbureau zijn (www.bmb-bbm.org/nl).
Alleen merken die daar zijn gedeponeerd en geregistreerd,
zijn beschermd. Al gebruik je een merk al twintig jaar: niet
geregistreerd, is niet beschermd. Na jouw aanmelding, toetst
het merkenbureau de merknaam op een aantal criteria (zie wat
is geen merk). Voldoet de merknaam aan de eisen, dan is de
registratie min of meer rond. Het merkenbureau eist wel dat
je een nieuwheidsonderzoek laat verrichten, maar de uitkomst
daarvan staat registratie niet in de weg. Als je auto's onder
de naam Audi op de markt wil brengen dan kan dat, maar je
weet dan dat je binnen no time een brief ontvangt van de advocaat
van Audi. Registratie geldt voor drie productklassen. Het
merkenbureau hanteert een lijst met 42 categorieën, waaruit
je er drie kunt kiezen voor de registratie. Je kunt uiteraard
ook in meer klassen de naam laten registreren.
Waarom moet je een merk beschermen?
Het beschermen van een merknaam kan erg belangrijk zijn. De
redenen om een bepaalde merknaam te beschermen zijn:
Het recht op een merk ontstaat niet door het eerste gebruik.
De gebruiker van een teken, dat daadwerkelijk een merk is,
maar niet als zodanig is gedeponeerd, geniet geen bescherming.
Met andere woorden : zonder depot, geen recht;
Het uitsluitend gebruiksrecht van het merk wordt verkregen
door het eerste depot verricht bij het Benelux-Merkenbureau:
'wie het eerst komt, het eerst maalt';
Zonder depot kan men zelfs in het geheel niet optreden
tegen derden die een identiek of soortgelijk teken gebruiken
voor dezelfde of soortgelijke waren of diensten;
Een merk is een waardevol bezit voor zowel een grote onderneming
als een klein bedrijf. Het creëren van een merk kost veelal
veel tijd, energie en geld. De waarde van een merk neemt
toe door reclame en marketingactiviteiten. Kortom, ieder
die beseft dat merken geld waard zijn moet de volgende stap
nemen: namelijk dat geld beschermen.
Naast
bedenker en 'man achter' Communicatiecoach.com is de auteur initiatiefnemer
van zustersites Amcinfo.nl, Communicatiestudent.nl
en Communicatieplan.net. Verder heeft hij zijn eigen (arbeidsmarkt)communicatiebureau Nr29 en is hij
als adviseur arbeidsmarktcommunicatie verbonden aan de TU Delft. Hiervoor is hij jarenlang actief geweest in diverse functies op het gebied van marketing en communicatie bij IT en netwerkbedrijf BT.
Schrijf je nu in voor de nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van wat gebeurt op het gebied van marketing & communicatie. Ontvang maandelijks de gratis Communicatiecoach.com nieuwsbrief boordevol nieuws, artikelen, evenementen, vacatures en meer. Klikhierom je in te schrijven voor de nieuwsbrief >>>